Przejdź do treści
Andaluzja
Kordoba

Medina Azahara: pałacowe miasto kalifów pod Kordobą

Redakcja Andaluzja5 min czytania
Medina Azahara
Fot. José Luiz, CC BY-SA 3.0

Medina Azahara to pałacowe miasto kalifów z X wieku, położone kilka kilometrów na zachód od centrum Kordoby. Zbudował je Abd ar-Rahman III jako nową siedzibę władzy kalifatu, a dziś jest to wpisane na listę UNESCO stanowisko archeologiczne. Poniżej znajdziesz, co zostało z pałaców, jak dojechać, czego sprawdzić przed wyjazdem i jak zaplanować wizytę.

Gdzie leży Medina Azahara i jak daleko jest od Kordoby?

Medina Azahara leży na zachodnich obrzeżach Kordoby, w Andaluzji, na południu Hiszpanii. Od centrum miasta dzieli ją około 5 km w kierunku zachodnim. To nie jest spacer z centrum, ale wyprawa w zasięgu miasta, więc wymaga osobnego dojazdu. Stanowisko leży na około 37,888 stopnia szerokości geograficznej północnej i 4,867 stopnia długości geograficznej zachodniej. Pierwotne miasto zajmowało 112 hektarów, ale odkopano tylko niewielką część tego obszaru. Najważniejsze pozostałości to pałace i sale przyjęć. Na skraju stanowiska stoi muzeum archeologiczne, które warto odwiedzić przed zwiedzaniem ruin.

Wycieczka z przewodnikiem pozwala zobaczyć ruiny pałacowego miasta kalifów od środka i lepiej zrozumieć jego historię. (link partnerski)

Czym było Medina Azahara w czasach kalifatu?

Medina Azahara była warownym miastem pałacowym, czyli rezydencją władcy zbudowaną jak całe miasto. Pełniła funkcję stolicy kalifatu Kordoby i była jego centrum rządów. W obrębie murów znajdowały się sale przyjęć, główny meczet, biura administracji, rezydencje arystokracji i ogrody. Były tu też mennica, warsztaty, koszary, zaplecze gospodarcze i łaźnie. Wodę doprowadzano akweduktami.

Na dworze mieszkali liczni dworzanie i służba, w tym eunuchowie, w większości pochodzenia europejskiego. Miasto miało własnego zarządcę, sędziego i szefa policji. Za panowania Al-Hakama II działała tu biblioteka. Według niektórych relacji miała setki tysięcy tomów w języku arabskim, greckim i łacińskim. Dwór organizował też wystawne uroczystości i przyjęcia dla zagranicznych poselstw.

Dlaczego Abd ar-Rahman III zbudował nowe miasto?

Główny powód był polityczny i ideowy. W 929 roku Abd ar-Rahman III ogłosił się kalifem. Nowy tytuł wymagał symbolu władzy, więc władca zbudował miasto na wzór wschodnich kalifatów. Miało pokazać jego przewagę nad głównymi rywalami: fatymidzkimi kalifami w Afryce Północnej oraz abbasydzkimi kalifami w Bagdadzie.

Wcześniej rezydencją emirów był Alkazar w sercu Kordoby, naprzeciwko Wielkiego Meczetu. Nowe miasto powstało około 5 km na zachód od tego miejsca. Budowę rozpoczęto w latach od 936 do 940, a prace trwały przez kolejne dekady.

Nazwa oznacza "lśniące miasto" i jest też nawiązaniem do Fatimy, córki Mahometa, nazywanej Az-Zahrą. Historycy wskazują, że mogła to być riposta wobec Fatymidów, którzy wywodzili swój ród od Fatimy.

Jakie części miasta da się dziś zobaczyć?

Najbardziej widoczne są budowle z połowy X wieku. Dom Dźafara to duża rezydencja zbudowana w miejscu wcześniejszych, mniejszych struktur. Jego układ jest półbazylikowy. Dziedziniec Kolumn to dziedziniec otoczony galerią z portykiem, zwykle datowany na lata pięćdziesiąte X wieku. Dar al-Jund, czyli Dom Armii, to duża górna hala bazylikowa.

Najbardziej znana jest Salón Rico, sala przyjęć Abd ar-Rahmana III. Powstała w latach od 953 do 957, a datę ustalono na podstawie inskrypcji w dekoracji. Nadzorował ją wezyr Abdallah ibn Badr. Dekoracją kierował eunuch Szunajf.

Dla porównania warto zobaczyć Mezquitę, meczet zbudowany w 786 roku, a później przebudowany na katedrę. Historyk Al-Maqqari opisywał też kopułową salę z basenem rtęci, która odbijała światło. Archeolodzy nie odnaleźli jej lokalizacji.

Dlaczego miasto przestało być siedzibą władzy?

Po śmierci Al-Hakama II w 976 roku władzę przejął Ibn Abi Amir, zwany Almanzorem. Jego młody następca, Hiszam II, miał wtedy 14 lub 15 lat. W 978 albo 979 roku Almanzor zlecił budowę własnego miasta pałacowego, Madinat az-Zahira. Przeniósł tam centrum rządów, a Medina Azahara przestała pełnić dawną rolę.

W latach od 1010 do 1013 miasto zostało splądrowane podczas wojny domowej, zwanej fitną. Potem je opuszczono, a wiele materiałów wykorzystano w innych budowlach. Miasto Almanzora nie zostało odkopane. Najczęstsza hipoteza umieszcza je na wschód od Kordoby.

Upadek Medina Azahary wiązał się też z kryzysem całego kalifatu. W 1013 roku Berberowie zdobyli i splądrowali samą Kordobę.

Link partnerski Medina Azahara: wycieczka. Sprawdź, co jest w cenie

Link partnerski Medina Azahara: wycieczki i bilety. Przejrzyj wycieczki

Ile z miasta zostało odkryte i odrestaurowane?

Wykopaliska ruszyły w 1911 roku. Odkopano i częściowo odrestaurowano około 10 hektarów z 112 hektarów miasta. Ten obszar obejmuje jednak główne pałace, więc można tu zobaczyć najważniejsze budowle. Muzeum archeologiczne na skraju stanowiska otwarto w 2009 roku. Pracami archeologicznymi w latach od 1985 do 2013 kierował Antonio Vallejo Triano.

Rok Co się wydarzyło
936 Rozpoczęcie budowy miasta
947 Przeniesienie mennicy i aparatu państwa z Kordoby
953 do 957 Budowa Salón Rico
1010 do 1013 Splądrowanie miasta i jego opuszczenie
2018 Wpis na listę UNESCO

Stanowisko objęto też ochroną jako hiszpańskie dziedzictwo kulturowe w 2003 roku, a wpis UNESCO z 1 lipca 2018 roku nosi nazwę "Caliphate City of Medina Azahara".

Jak dojechać z Kordoby do Medina Azahara?

Stanowisko leży około 5 km od centrum, więc dojazd nie zajmuje wiele kilometrów. Trzeba jednak wybrać środek transportu. Najczęściej stosuje się autobus z Kordoby, taksówkę, samochód z wypożyczalni albo zorganizowaną wycieczkę.

Linie autobusowe i rozkłady zmieniają się, więc przed wyjazdem sprawdź aktualne połączenia na oficjalnej stronie stanowiska Medina Azahara, gdzie podane są rozkłady i przewoźnik.

Taksówka jest wygodna przy upale, bo pozwala ominąć oczekiwanie na przystanku. Samochód daje swobodę, ale przed wyjazdem upewnij się, czy przy wejściu jest parking. Przy wyborze transportu weź też pod uwagę, że część drogi trzeba pokonać po otwartym terenie, gdzie w upał nie ma cienia.

Ile kosztują bilety i kiedy najlepiej jechać?

Ceny biletów i godziny otwarcia zmieniają się, więc sprawdź je przed wyjazdem. Aktualną cenę biletu normalnego znajdziesz na oficjalnej stronie stanowiska Medina Azahara, a godziny otwarcia stanowiska i muzeum podane są w tym samym miejscu.

Pogoda w okolicy jest wymagająca. Kordoba ma najwyższe letnie temperatury w Hiszpanii i Europie. W lipcu i sierpniu średnie maksimum wynosi około 37 stopni Celsjusza. Lata są bardzo suche, a zimy są łagodne, z częstymi opadami. W głębi Andaluzji wysokie temperatury zwykle pojawiają się w późnym popołudniu, a podczas upałów w ciągu dnia maksima powyżej 40 stopni są częste.

Wizytę najlepiej zaplanować na ranek, kiedy jest chłodniej. Zabierz wodę, nakrycie głowy i krem z filtrem, bo na terenie ruin jest niewiele cienia.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu?

Zacznij od sprawdzenia oficjalnych informacji o stanowisku i muzeum. Najpierw ustal godziny otwarcia i cenę biletu, a potem dopasuj resztę dnia.

  • Wybierz środek transportu z Kordoby i sprawdź aktualny rozkład lub dostępność taksówek.
  • Ustal godzinę wejścia tak, aby zwiedzać przed najgorszym upałem.
  • Zarezerwuj czas na muzeum na skraju stanowiska, bo daje ono kontekst dla ruin.
  • Zaplanuj dzień w Kordobie tak, by wizyta w mieście i wyprawa na stanowisko nie kolidowały ze sobą.
  • Sprawdź, czy przy wejściu jest parking, jeśli jedziesz samochodem.

Pytania przed wyjazdem

Czy Medina Azahara to to samo co Madinat al-Zahra?
Tak, to dwie formy tej samej nazwy. Pierwsza to forma hiszpańska, druga to zapis arabski.
Czy zobaczę całe dawne miasto?
Odkopano i częściowo odrestaurowano jedynie około 10 hektarów z 112. Ten obszar obejmuje jednak główne pałace.
Czy warto odwiedzić muzeum?
Muzeum archeologiczne otwarto w 2009 roku na skraju stanowiska. Pomaga zrozumieć, jak wyglądało miasto przed zobaczeniem ruin.
Co to jest Salón Rico?
To sala przyjęć Abd ar-Rahmana III, zbudowana w latach od 953 do 957. Jej datę ustalono dzięki inskrypcjom w dekoracji.
Czy Medina Azahara jest na liście UNESCO?
Tak, wpisano ją 1 lipca 2018 roku pod nazwą "Caliphate City of Medina Azahara".
Kiedy unikać zwiedzania w ciągu dnia?
Latem w Kordobie maksymalne temperatury są bardzo wysokie, a w lipcu i sierpniu średnio wynoszą około 37 stopni. Najlepiej przyjechać rano.
Wyślij dalej
Obok tego tekstu

Przeczytaj też