Gdzie leży Itálica i jak tam dojechać z Sewilli?
Itálica w Hiszpanii leży w miejscowości Santiponce, w prowincji Sewilla, w Andaluzji. Stanowisko znajduje się niedaleko Sewilli, więc wielu podróżnych łączy je z jednodniową wycieczką do miasta. Z Sewilli dojedziesz na miejsce autobusem. Linie i rozkłady zmieniają się, dlatego przed wyjazdem sprawdź rozkład autobusów z Sewilli do Santiponce na oficjalnej stronie przewoźnika. Jeśli przylatujesz samolotem, najpierw dostaniesz się do centrum miasta z lotniska w Sewilli, a dopiero potem jedziesz dalej na zachód. Santiponce to gmina w prowincji Sewilla, położona w comarce Aljarafe. Miejscowość leży na wysokości około 18 metrów, a jej mieszkańcy nazywają się poncino.

Warto wybrać wycieczkę z przewodnikiem do Itálicy, bo transport z Sewilli upraszcza dojazd i pozwala spokojnie zwiedzić ruiny. (link partnerski)
Jak powstała Itálica?
Itálicę założył w 206 roku przed naszą erą Publiusz Korneliusz Scypion podczas drugiej wojny punickiej. Osiedlił tu weteranów, mieszaninę sojuszników i obywateli rzymskich. Miasto nazwano od Italii, skąd pochodzili jego mieszkańcy. Leżało blisko rzeki Gwadalkiwir, co pozwalało kontrolować okolicę. W czasach rzymskich należało do prowincji Hispania Baetica. Już w III wieku rzeka zmieniła koryto i port został odcięty od wody, a pobliska Hispalis, dzisiejsza Sewilla, rosła dalej. Największy rozkwit przyniosły czasy cesarza Hadriana. Urodzili się tu cesarze Trajan i Hadrian, a Hadrian nadał miastu status kolonii. W późnej starożytności miasto miało własnego biskupa, a za czasów Wizygotów był tu garnizon. Mury odnowił Leowigild w 583 roku. Według niektórych autorów urodził się tu także cesarz Teodozjusz.
Odkrycie i ochrona stanowiska
Pierwsze prawo ochronne weszło w życie w 1810 roku, za okupacji napoleońskiej. Przywróciło starą nazwę Itálica i przeznaczyło roczny budżet na regularne wykopaliska. Wcześniej ruiny były stale wykorzystywane jako kamieniołom. W 1740 roku Sewilla kazała rozebrać mury amfiteatru, żeby zbudować tamę na Gwadalkiwirze. W 1796 roku z dawnego miasta korzystano przy budowie nowej drogi Camino Real de Extremadura. Brytyjski kupiec tekstyliów Nathan Wetherell, mieszkający w Sewilli, odkrył w latach dwudziestych XIX wieku blisko dziesięć rzymskich inskrypcji. Później trafiły one do Muzeum Brytyjskiego. Regularne wykopaliska ruszyły w latach od 1839 do 1840. Królewskim dekretem z 1912 roku stanowisko ogłoszono pomnikiem narodowym. Dokładne granice stanowiska i stref ochrony wyznaczono dopiero w 2001 roku.
Co zobaczyć w nowym mieście Hadriana?
Hadrian rozbudował miasto na północ, tworząc dzielnicę nazywaną nova urbs, czyli nowe miasto. Dziś to właśnie ona stanowi główną część stanowiska. Nie przykryło jej żadne nowoczesne miasto, dlatego zachowała się wyjątkowo dobrze. Zobaczysz tu brukowane rzymskie ulice i mozaiki leżące nadal w swoim pierwotnym miejscu. Stare miasto, vetus urbs, znajduje się pod dzisiejszym Santiponce, więc archeolodzy nie mogą go w pełni odsłonić. Prace wykopaliskowe i konserwacyjne na stanowisku trwają i nadal przynoszą nowe odkrycia. Najlepiej zacząć od części nowego miasta, a potem przejść do amfiteatru. Spacer po brukowanych ulicach wymaga wygodnego obuwia, bo teren jest nierówny.
Dlaczego amfiteatr w Itálicy jest tak duży?
Amfiteatr w Itálicy był w swoim czasie trzecim co do wielkości w Cesarstwie Rzymskim. Był nieco większy od amfiteatru w Tours we Francji. Mieścił 25 tysięcy widzów, czyli około połowy tego, co Koloseum w Rzymie. Wydaje się to zaskakujące, bo liczbę mieszkańców miasta szacuje się na około 8 tysięcy. Rozmiar pokazuje, że lokalna elita chciała zdobyć prestiż daleko poza granicami Itálicy. Robiła to, fundując igrzyska i przedstawienia teatralne jako urzędnicy miejscy. W środku areny widać Fossa Bestiaria, czyli dół, w którym przygotowywano zwierzęta do walk. Zwiedzając, warto wejść na trybuny i wyobrazić sobie, jak wyglądało wydarzenie dla tysięcy osób.
Jakie mozaiki zobaczysz w Itálicy?
Najbardziej znana jest dzielnica elity z kilkoma bogato urządzonymi domami. Ich podłogi zdobią piękne mozaiki. Warto szukać Domu Egzedry, Domu Mozaiki Neptuna, Domu Mozaiki Ptaków, Domu Mozaiki Planetarium, Domu Hylasa oraz Domu Rodyjskiego Patio. Część mozaik wywieziono w XIX wieku. Hrabina Lebrija kupiła niektóre z nich i trafiły do jej pałacu w Sewilli, który sama zbudowała, by je przechowywać. Archeolog Rodrigo Amador de los Ríos próbował zaprotestować przeciwko takim działaniom, ale hrabina nie ustąpiła. Na miejscu w Itálicy zobaczysz te mozaiki, które zostały. Muzeum Archeologiczne w Sewilli ma z kolei wiele znalezisk z tego stanowiska, w tym marmurowy posąg Trajana.
Link partnerski Itálica: wycieczka. Sprawdź, co jest w cenie
Link partnerski Itálica: wycieczki i bilety. Przejrzyj wycieczki
Czym są Traianeum i akwedukt?
Traianeum to duża, okazała świątynia poświęcona cesarzowi Trajanowi. Zbudował ją jego przybrany syn i następca, Hadrian. Stoi w centralnym punkcie nowego miasta, na najwyższym miejscu. Jego teren ma 108 na 80 metrów. Otaczał go duży portyk z wnękami na rzeźby. Dekorowało go ponad sto kolumn z drogiego marmuru cipollino pochodzącego z Eubei oraz liczne fontanny. Akwedukt miał łączną długość 37 kilometrów. Zbudowano go w I wieku naszej ery, a Hadrian rozszerzył go o bardziej odległe ujęcie wody. Akwedukt zasilał ogromną cysternę na obrzeżach miasta, która zachowała się w całości. Przy mieście widać też część filarów łuków.
Co jeszcze zobaczyć w Itálicy: teatr i łaźnie?
Najstarszymi widocznymi pozostałościami są małe łaźnie i teatr. Oba powstały jeszcze przed czasami Hadriana. Teatr warto zobaczyć obok amfiteatru, bo razem pokazują życie rozrywkowe mieszkańców. Różnica w wieku budowli pozwala zobaczyć, jak miasto się zmieniało. Małe łaźnie są niewielkie, ale łatwo do nich trafić. Wiele osób ogląda je jako pierwsze, zanim przejdzie do dużych budowli. Na terenie stanowiska widać też wiele elementów codziennego życia, na przykład piec ceramiczny.
Ile czasu zająć zwiedzanie Itálicy i ile kosztuje bilet?
Czas zależy od tempa i liczby miejsc, które chcesz obejrzeć. Najwięcej czasu zajmą amfiteatr, dzielnica elity z mozaikami i Traianeum. Zwiedzanie łatwiej zaplanować, jeśli wcześniej wybierzesz, które części są dla ciebie najważniejsze. Ceny biletów i zniżek oraz godziny otwarcia zmieniają się, dlatego przed wyjazdem sprawdź je na oficjalnej stronie stanowiska. Dobrze mieć przy sobie wodę i nakrycie głowy, bo większość terenu jest otwarta na słońce. Przy planowaniu warto doliczyć czas na przejazd autobusem w obie strony.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu do Itálicy?
Zacznij od daty wyjazdu i sprawdzenia godzin otwarcia. Jeśli termin wypada w czasie festiwali, zajrzyj na stronę Feria de Abril, bo może to wpłynąć na dostępność noclegów i transportu. Wiele osób łączy Itálicę z kilkudniowym pobytem w Sewilli. Przed wyjazdem warto zobaczyć Real Alcázar w Sewilli, pałac w stylu mudéjar z XII wieku, który sam w sobie zajmuje sporo czasu. Dojazd autobusem wymaga sprawdzenia aktualnego rozkładu. Ustal godzinę powrotu z wyprzedzeniem, bo połączenia zmieniają się w ciągu roku. Dobrze też zaplanować zwiedzanie na porę dnia, gdy nie jest najgorętszy.
